Η Πρόκληση  

Η δημιουργία υποδομών και η παροχή υπηρεσιών για επιβάτες και εμπορευματικές μεταφορές, σε συνδυασμό με την αυξημένη ταξιδιωτική ζήτηση, έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο για τον παγκόσμιο πλούτο και την ανάπτυξη της οικονομίας.  

Δυστυχώς, ο τομέας των μεταφορών επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις για το περιβάλλον, ιδίως λόγω των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ο τομέας ευθύνεται επί του παρόντος περίπου για το ένα τέταρτο των εκπομπών του θερμοκηπίου (GHG) στην Ευρώπη και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος πυρήνας παραγωγής τους, μετά τον τομέα της ενέργειας.  

Ο τομέας των μεταφορών, εξαιρουμένων των αερομεταφορών και της διεθνούς θαλάσσιας ναυτιλίας, είναι ο μόνος στην Ευρωπαϊκή Ένωση του οποίου οι εκπομπές CO₂ ήταν υψηλότερες το 2012 από ό,τι το 1990. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο τομέας των μεταφορών ήταν υπεύθυνος μόλις για το 17,3% των εκπομπών CO₂ στην Ε.Ε. το 1990, ενώ το 2015 το ποσοστό αυτό ανήλθε στο 28,5%.  Περαιτέρω, η οδική κυκλοφορία, ευθύνεται για περισσότερο από το 72,9% (2016) όλων των εκπομπών στην Ε.Ε.  

Στην Ελλάδα, ο τομέας των μεταφορών ευθύνεται για πάνω από το ένα τέταρτο των εκπομπών GHG (27%). Από το 1990, το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί πάνω από 63% (Διεθνής Ενέργεια – IEA).  

Η Λύση  

Η χρήση εναλλακτικών καυσίμων, όχι μόνο επείγει, αλλά είναι πλέον απαραίτητη, προκειμένου να διακοπεί η εξάρτηση των ευρωπαϊκών μεταφορών από το πετρέλαιο και να μειωθούν οι καταστροφικές επιπτώσεις των συμβατικών καυσίμων για το περιβάλλον.  

Στις 19 Σεπτεμβρίου 2014, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκριναν επίσημη Οδηγία για την ανάπτυξη υποδομών ανεφοδιασμού εναλλακτικών καυσίμων (Οδηγία 2014/94/ΕΕ). Η Οδηγία υποδεικνύει στα μέλη της Ε.Ε. να αναπτύσσουν εθνικά πλαίσια πολιτικής για την διεύρυνση της αγοράς εναλλακτικών καυσίμων και των υποδομών ανεφοδιασμού τους. Απώτερος στόχος είναι «να ξεπεραστεί οποιοδήποτε τεχνητό εμπόδιο φράσσει τη μετακίνηση από τη μια χώρα στην άλλη, ώστε να αποκτηθεί η εμπιστοσύνη της βιομηχανίας καυσίμων και των πελατών και, έτσι, να κινητοποιηθεί η αγορά εναλλακτικών καυσίμων».  

Το Φυσικό Αέριο (Φ.Α.) αποτελεί μέρος της στρατηγικής της Ε.Ε. για το μέλλον των μεταφορών και προωθείται ως ένα από τα κύρια εναλλακτικά καύσιμα που επισημαίνονται στην Οδηγία σχετικά με τα εναλλακτικά καύσιμα.  

Το φυσικό αέριο μπορεί να χρησιμοποιείται σε συμβατικά αυτοκίνητα βενζίνης, αυτοκίνητα κινητήρα εσωτερικής καύσης που έχουν τροποποιηθεί ή σε οχήματα που έχουν κατασκευαστεί για χρήση ΣΦΑ (Συμπιεσμένου Φυσικού Αερίου ή CNG). Μπορεί, επίσης, να χρησιμοποιείται μόνο του (αποκλειστικό), με διαχωρισμένο σύστημα βενζίνης για επέκταση της αυτονομίας αυτοκίνησης (δικαύσιμο), ή σε συνδυασμό με άλλο καύσιμο, όπως το ντίζελ (διπλό καύσιμο). 

Η Εφαρμογή  

Τι είναι το TEN-T και ποιος είναι ο στόχος;  

Το Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (Trans-European Transport Network ή TEN-T) είναι μια πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναβάθμιση των υποδομών των μεταφορών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση με στόχο ένα πιο άνετο και βιώσιμο μέλλον.  

Επιχειρούμε να δημιουργήσουμε νέες υποδομές, να αναβαθμίσουμε τις υπάρχουσες πλατφόρμες μεταφορών, να υιοθετήσουμε καινοτόμες ψηφιακές τεχνολογίες και εναλλακτικά καύσιμα.  

Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο οδών, σιδηροδρομικών γραμμών, θαλάσσιων ναυτιλιακών διαδρομών, λιμανιών, αεροδρομίων και τερματικών σταθμών σιδηροδρόμων   

• χωρίς συμφόρηση   
• χωρίς να λείπουν τμήματα διαδρομών  
• χωρίς εμπόδια - φυσικά ή λειτουργικά 

Ο απώτερος στόχος του TEN-T είναι η δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών και η ενίσχυση της κοινωνικής, οικονομικής και εδαφικής συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  

Η Πρωτοβουλία TEN-T  

Στο πλαίσιο της πρόσκλησης TEN-T/CEF 2016, η ΔΕΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ Α.Ε., σε συνεργασία με την OneTeam Α.Ε., τη Lever Α.Ε. και την Optilog Advisory Services IKE, πρότεινε ένα έργο με την επωνυμία «Μελέτη πάνω σε ένα πιλοτικό δίκτυο σταθμών ανεφοδιασμού CNG που βρίσκονται στους διευρωπαϊκούς οδικούς άξονες στην Ελληνική επικράτεια», που περιελάμβανε την ανάπτυξη πιλοτικού δικτύου σταθμών ανεφοδιασμού CNG στο ελληνικό τμήμα του οδικού άξονα της Ανατολικής Μεσογείου.  

Η πρωτοβουλία TEN-T έχει στόχο  

• να υιοθετηθεί το CNG ως ένα εναλλακτικό, πιο βιώσιμο καύσιμο   
• να εξαλειφθούν οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα του τομέα των μεταφορών  

Το TEN-T βήμα προς βήμα  

Γενικός στόχος της Δράσης είναι η υποστήριξη της ανάπτυξης ενός βιώσιμου και αποτελεσματικού συστήματος μεταφορών. Η Δράση στοχεύει στην προώθηση της απαλλαγής των οδικών μεταφορών από τον άνθρακα κατά μήκος του διαδρόμου της Ανατολικής Μεσογείου, μέσω της υιοθέτησης του εναλλακτικού καυσίμου CNG στην Ελλάδα.   

Προκειμένου να κάνουμε το έργο, δημιουργήσαμε αρχικά ένα σχέδιο για ένα δίκτυο πρατηρίων CNG με 10 σταθμούς ανεφοδιασμού (και 13 σημεία ανεφοδιασμού) που βρίσκονται σε βασικούς κόμβους του δικτύου:  

• Εθνική Οδός Αθηνών – Θεσσαλονίκης – Ελληνοβουλγαρικά σύνορα: Σχηματάρι (Θήβα – δύο σημεία ανεφοδιασμού), Ευαγγελισμός (Λάρισα – δύο σημεία ανεφοδιασμού).  
• Εθνική Οδός Πατρών – Αθηνών: Πάτρα, Ψαθόπυργος (δύο σημεία ανεφοδιασμού).  
• Εγνατία Οδός: Ηγουμενίτσα, Ιωάννινα, Κοζάνη, Βέροια, Ξάνθη, Κομοτηνή.  

Έπειτα, στοχεύσαμε να προωθήσουμε τη διείσδυση του CNG στην αγορά και τη διάδοσή του στην Ελλάδα, κυρίως αυξάνοντας την προβολή του πιλοτικού δικτύου σταθμών CNG και του CNG ως εναλλακτικού καυσίμου, επεκτείνοντας συνεπώς τη ζήτηση και για τα δύο.  

Ο εξοπλισμός του σταθμού ανεφοδιασμού CNG είναι εγκατεστημένος σε ήδη υπάρχοντα δημόσια πρατήρια καυσίμων αυτοκινητοδρόμων. Η ΔΕΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ Α.Ε. υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με γνωστούς ιδιοκτήτες πρατηρίων καυσίμων και χρησιμοποίησε τις υπάρχουσες υποδομές των πρατηρίων και το σύστημα τιμολόγησής τους.  

Το αποτέλεσμα του έργου  

Η μελέτη δείχνει ότι το CNG ως καύσιμο είναι πολύ πιο αποδοτικό από τα συμβατικά καύσιμα, τόσο σε επίπεδο τιμής όσο και σε επίπεδα εκπομπών CO₂. Αν συγκρίνουμε το κόστος καυσίμων σε όλα τα πρατήρια, η διαφορά μεταξύ των δύο τύπων καυσίμων (συμβατικά έναντι εναλλακτικών) είναι αξιοσημείωτη. Ανεξάρτητα από το μέγεθος των οχημάτων, η διαφορά στην τιμή και τις εκπομπές CO₂ μεταξύ των δύο είναι σημαντική.  

Τι μάθαμε;  

Υπολογίσαμε το ανθρακικό αποτύπωμα όλων των μεταφορών που έγιναν στο δίκτυο CNG και αξιολογήσαμε τον κοινωνικό και τον οικονομικό αντίκτυπο του CNG ως καυσίμου. Τα κύρια αποτελέσματα είναι ότι:  

• το CNG παράγει πολύ χαμηλότερα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα σε σύγκριση με τα συμβατικά καύσιμα και είναι πολύ πιο φιλικό προς το περιβάλλον.  
• τα οχήματα που λειτουργούν με CNG είναι πολύ πιο οικονομικά από τα συμβατικά οχήματα. Η μείωση του κόστους επαληθεύεται και από άλλες μελέτες.  
• το CNG λειτουργεί άριστα σε όλες τις κλιματικές συνθήκες και είναι υψηλότερο σε οκτάνια από τη βενζίνη, επομένως έχει και υψηλότερη απόδοση.  
• το CNG διατηρεί τους μηχανισμούς οποιουδήποτε οχήματος σε καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι τα συμβατικά καύσιμα, λόγω του ότι είναι πιο φιλικό προς το περιβάλλον.  

Το έργο αύξησε την ευαισθητοποίηση για τα οφέλη του CNG και το εισήγαγε με επιτυχία στην ελληνική αγορά ως εναλλακτικό καύσιμο.  

Με τη βοήθεια της ΔΕΠΑ και του νέου δικτύου CNG, η ελληνική αγορά καυσίμων είναι πλέον έτοιμη να εισέλθει σε μια καινούργια εποχή.  

Η πρωτοβουλία μας απέδειξε ότι μπορούμε να διαμορφώσουμε ένα πιο βιώσιμο μέλλον.